Charan Singh Safari ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸਫ਼ਰੀ
ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸਫਰੀ (੫ ਅਪ੍ਰੈਲ ੧੯੧੮- ੫ ਜਨਵਰੀ ੨੦੦੬) ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਤਾ ਇੰਦੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਪਿਤਾ ਸ. ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਦਸੂਹਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿੰਡ ਬੋਦਲ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਕਲਰਕ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਉਸਤਾਦ ਸ਼ਾਇਰ ਬਲਦੇਵ ਚੰਦਰ ਬੇਕਲ (ਲਾਲਾ ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਦੇ ਭਾਣਜੇ) ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਆਪ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗੀਤ ਲਿਖਣ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ । ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹੇ ਪਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ : ਜੀਵਨ ਸਫਰ, ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਬਿਜਲੀ, ਮੀਰਾ ਬਾਈ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸੇਧ, ਪੰਜਾ ਗੁਰਾਂ ਨੇ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਲਾਇਆ, ਨੌਵੇਂ ਪਿਤਾ ਜਦ ਕਤਲਗਾਹ 'ਚ ਆਏ, ਤੇਗ ਦੀ ਧਾਰ ਉੱਤੇ ਨੱਚ ਓ ਖਾਲਸਾ, ਸਿੱਖੀ ਦੀਆਂ ਵਾਟਾਂ, ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਲਾਟਾਂ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਭਿੱਜੇ ਬੋਲ, ਗੁਰੂ ਰਵੀਦਾਸ ਮਹਿਮਾ, ਰਵੀਦਾਸ ਰਿਸ਼ਮਾਂ, ਜੀਵਨ ਬਾਬਾ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਤੱਕਲੇ ਦੇ ਵਲ ਕੱਢ ਲੈ ।
ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਲਾਟਾਂ : ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸਫ਼ਰੀ
- ਸਿੱਖੀ
- ਹਾਂ ਲਹੂ ਲਹੂ, ਹਾਂ ਲਹੂ ਲਹੂ
- ਚੁੰਡ ਭਰਵਾਣੇ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ
- ਬਾਬਾ ਵਿਸ਼ਕਰਮਾ
- ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ
- ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ
- ਮਹਾਰਾਣੀ ਜਿੰਦਾਂ
- ਬੰਦਾ ਬਹਾਦਰ
- ਹਵਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਦਲ ਗਈ ਏ
- ਸ਼ਹੀਦ ਜਲ੍ਹਿਆਂ ਵਾਲੇ ਬਾਗ਼ ਦੇ
- ਸ਼ਹੀਦ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਲੋਪੋਕੇ
- ਅਸੀਂ ਪੰਥ ਨੂੰ ਦਾਗ਼ ਨਹੀਂ ਲਾਉਣ ਦੇਣਾ
- ਸਿੰਘ ਸਿਰ ਕਟਵਾਣੋਂ ਨਹੀਂ ਮੁੜਦੇ
- ਸ਼ਹੀਦ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫੇਰੂਮਾਨ
- ਭਾਈ ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ
- ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਦੁਖੀ ਪੰਡਤ
ਜੀਵਨ ਸਫ਼ਰ : ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸਫ਼ਰੀ
ਅੰਬਰ ਦੇ ਵੇ ਤਾਰਿਓ : ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸਫ਼ਰੀ
ਤਕਲੇ ਦੇ ਵਲ ਕੱਢ ਲੈ : ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸਫ਼ਰੀ
- ਤੇਰੇ ਦਰ ਤੇ ਆ ਕੇ ਬਹਿ ਗਏ ਆਂ
- ਤੇਰੀਆਂ ਤੂੰ ਜਾਣੇ
- ਤਕਲੇ ਦੇ ਵਲ ਕੱਢ ਲੈ
- ਰੰਗਲਾ ਪੰਜਾਬ
- ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਤੇਰਾ ਰੱਬ ਲੱਭਣਾ
- ਨੈਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ
- ਹੰਝੂਓ ਵੇ ਕਿਤੇ ਲੁਕ ਛਿਪ ਜਾਉ
- ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਰੀ ਬੋਲੀ ਏ
- ਵਿਹੜੇ ਦਿਆ ਬੂਟਿਆ
- ਜਾਤ ਕਿਸੇ ਪੁੱਛਣੀ ਨਹੀਂ
- ਕੁੰਡਲਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਗੋਰੀਏ
- ਸਾਡਾ ਦੇਸ਼ ਪੰਜਾਬ
- ਕੌਣ ਮੇਰੇ ਗੀਤ
- ਬੜੇ ਮਾਸੂਮ ਨੇ ਸਾਜਨ-ਗਜ਼ਲ
- ਮਾਂ ਵਿਯੋਗ
- ਨਾ ਵੰਡਣੈਂ ਦਰਦ ਦਿਲ ਦਾ-ਗ਼ਜ਼ਲ
- ਸਾਕੀਆ ਕਿਉਂ ਬਜ਼ਮ 'ਚੋਂ-ਗ਼ਜ਼ਲ
- ਮਾਂ ਵਿਛੋੜਾ
- ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਵੀਰ ਨੇ ਆਉਣਾ
- ਅੰਤ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਵੀ ਆ ਪਿਆਰ ਪਾਇਆ-ਗ਼ਜ਼ਲ