ਆਜ ਉਨਕਾ ਸਲਾਮ ਆਇਆ ਹੈ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਾ ਪਿਆਮ ਆਇਆ ਹੈ। ਮੈਕਦੇ ਸੇ ਤੁਮਹਾਰੇ ਐ ਸਾਕੀ, ਕੋਈ ਯੂੰ ਤਿਸਨਾਕਾਮ ਆਇਆ ਹੈ। ਰੁਕ ਗਈਂ ਗਰਦਸ਼ੇਂ ਜ਼ਮਾਨੇ ਕੀ, ਜੱਬ ਭੀ ਗਰਦਸ਼ ਮੇਂ ਜਾਮ ਆਇਆ ਹੈ। ਦਿਲ ਮਚਲਨੇ ਲਗਾ ਹੈ ਪਹਿਲੂ ਮੇਂ, ਲਬ ਪੇ ਕਿਸ ਕਾ ਯਿਹ ਨਾਮ ਆਇਆ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਕੂਚੇ ਮੇਂ ਦਿਲ-ਫਿਗਾਰ ਕੰਵਲ. ਸੁਬ੍ਹਾ ਆਇਆ ਹੈ ਸ਼ਾਮ ਆਇਆ ਹੈ। (ਪਿਆਮ=ਸੁਨੇਹਾ, ਮੈ ਕਦੇ- ਸ਼ਰਾਬ ਖਾਨਾ, ਤਿਸਨਾਕਾਮ-ਪਿਆਸਾ, ਕੂਚੇ=ਗਲੀ, ਦਿਲ ਫਿਗਾਰ=ਜ਼ਖਮੀ)

ਅਹਿਲੇ-ਉਲਫਤ ਕੇ ਯਹੀ ਦਸਤੂਰ ਹੈਂ, ਕਿਆ ਕਰੇਂ, ਐ ਦੋਸਤ, ਹਮ ਮਜਬੂਰ ਹੈਂ। ਮਿਟ ਗਿਆ ਕੁਰਬਤ ਮੇਂ ਯਿਹ ਅਹਿਸਾਸ ਭੀ, ਹਮ ਤੁਮਹਾਰੇ ਪਾਸ ਹੈਂ ਯਾ ਦੂਰ ਹੈਂ। ਹੋ ਤੋ ਜਾਏਂ, ਲਾ ਤੁਅੱਲਕ ਆਪ ਸੇ, ਜਜ਼ਬਾ- ਏ ਦਿਲ ਸੇ ਮਗਰ ਮਜਬੂਰ ਹੈਂ। ਹਮ ਬਜੁਜ਼ ਇਸ ਕੇ ਕਰੇਂ,ਕਿਆ ਆਪ ਕੋ, ਹੁਸਨ ਮੇਂ, ਤੋ ਆਪ ਰਸ਼ਕੇ ਹੂਰ ਹੈਂ, ਜਿ ਤਰਫ ਦੇਖੋ, ਜਹਾਨੇ ਇਸ਼ਕ ਮੇਂ, ਕੈਸ ਹੈਂ ਫਰਿਹਾਦ ਹੈਂ ਮਨਸੂਰ ਹੈਂ। ਹਮ ਨਹੀਂ ਕਰਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਐ ‘ਕੰਵਲ’ ਲੋਗ ਕਹਿਤੇ ਹੈਂ ਕਿ ਵੁਹ ਮਗਰੂਰ ਹੈਂ। (ਅਹਿਲੇ-ਉਲਫਤ=ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕੁਰਬਤ-ਨਜ਼ਦੀਕੀ, ਬਜੁਜ਼=ਇਸ ਦੇ ਸਿਵਾ, ਰਸ਼ਕੇ ਹੂਰ- ਹੂਰ ਦੀ ਨਿਆਈਂ।)

ਇਸ਼ਕ ਕੀ ਬਾਜ਼ੀ ਸੇ ਆਖਿਰ ਕਿਆ ਹੂਆ ਹਾਸਲ ਮੁਝੇ। ਰੋ ਰਹਾ ਹੂੰ ਦਿਲ ਕੋ ਮੈਂ, ਔਰ ਰੋ ਰਹਾ ਹੈ ਦਿਲ ਮੁਝੇ। ਡੂਬ ਮਰਨਾ ਹੀ ਅਗਰ ਕਿਸਮਤ ਮੈਂ ਹੈ ਐ ਨਾ-ਖੁਦਾ, ਰਾਸ ਆ ਜਾਏਗੀ ਫਿਰ ਤੋ ਹਸਰਤੇ ਸਾਹਿਲ ਮੁਝੇ। ਵਾਦੀਏ ਉਲਫਤ ਮੇਂ ਹੂੰ, ਸੁਬ੍ਹੋ-ਸ਼ਾਮ ਗਰਮੇ ਸਫਰ, ਔਰ ਅਭੀ ਕੁਛ ਦੂਰ ਆਤੀ ਹੈ ਨਜ਼ਰ ਮੰਜ਼ਿਲ ਮੁਝੇ। ਡਗਮਗਾਤਾ ਹੈ ਸਫੀਨਾ ਔਰ ਫਜ਼ਾ ਹੈ ਦਰਦ ਨਾਕ, ਤਕ ਰਹਾ ਹੂੰ ਦੂਰ ਸੇ,ਸਾਹਿਲ ਕੋ ਮੇਂ ਸਾਹਿਲ ਮੁਝੇ। ਜਬ ਪਲਟ ਕਰ ਡਾਲਤਾ ਹੂੰ ਅਪਨੇ ਮਾਜ਼ੀ ਪਰ ਨਜ਼ਰ, ਖੀਂਚ ਲੇਤਾ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਤਾਰੀਕ ਮੁਸਤਕਿਬਲ ਮੁਝੇ। ਖੁਦ ਬੁਲਾ ਕਰ ਉਸ ਨੇ ਪੂਛਾ, ਆਪ ਆਏ ਕਿਸਤਰ੍ਹਾ, ਯੂੰ ਕੀਆ ਉਸ ਨੇ ‘ਕੰਵਲ’ ਰੁਸਵਾ ਸਰੇ-ਮਹਿਫਲ ਮੁਝੇ। (ਨਾ-ਖੁਦਾ=ਮਲਾਹ, ਸੁਬ੍ਹੋ-ਓ-ਸ਼ਾਮ=ਸਵੇਰ ਸ਼ਾਮ, ਮਾਜ਼ੀ=ਭੂਤ ਕਾਲ, ਤਾਰੀਕ ਮੁਸਤਕਿਬਲ=ਅੰਧੇਰਾ ਭਵਿੱਖ)

ਨਹੀਂ ਹੈ ਸ਼ਮ੍ਹੇ-ਬਜ਼ਮੇ-ਯਾਰ ਤੇਰੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅੱਛੀ। ਸਿਆਹ- ਬਖਤਾਨੇ-ਉਲਫਤ ਸੇ ਨਹੀਂ ਯਿਹ ਦਿਲ-ਲਗੀ ਅੱਛੀ। ਜ਼ਰਾ ਮੁਹਤਾਤ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਹੈ ਲਾਜ਼ਮ ਐ ਦਿਲੇ ਨਾਦਾਂ, ਨਾ ਉਨਕੀ ਦੋਸਤੀ ਅੱਛੀ ਨ ਉਨਕੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਅੱਛੀ। ਤਮੀਜ਼ੇ-ਮਰਗੋ-ਹਸਤੀ, ਕਾਹਿਸ਼ੇ-ਸੂਦੋ-ਜ਼ਿਆ ਹਰਦਮ, ਰਹੀ ਹੈ ਤੋ ਹੋਸ਼ ਤੋ ਐ ਤੋ ਹੋਸ਼ ਵਾਲੋ ਬੇਖੁਦੀ ਅੱਛੀ। ਸਰੇ ਮਹਿਫਲ ਹੂਆ ਕੁਛ ਤੰਗ ਐਸਾ ਕਾਫੀਆ ਉਨਕਾ, ‘ਕੰਵਲ’ ਦੁਸ਼ਮਨ ਭੀ ਕਹਿ ਉਠੇ, ਗ਼ਜ਼ਲ ਹੈ ਆਪ ਕੀ ਅੱਛੀ। (ਸ਼ਮ੍ਹੇ-ਬਜ਼ਮੇ-ਯਾਰ=ਬਜ਼ਮ ਚ, ਬਲਦੀ ਸ਼ਮ੍ਹਾ, ਸਿਆਹ ਬਖਤਾਨੇ ਉਲਫਤ=ਬਦਨਸੀਬ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਤਮੀਜ਼ੇ-ਮਰਗੋ-ਹਸਤੀ=ਮੌਤ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅੰਤਰ, ਕਾਹਿਸ਼ੇ ਸੂਦੋ ਜ਼ਿਆਂ=ਨਫੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਫਿਕਰ)

ਹੁਸਨ ਜਬ ਭੀ ਬੇਨਕਾਬ ਹੋਤਾ ਹੈ। ਆਪ ਆਪਨਾ ਜੁਵਾਬ ਹੋਤਾ ਹੈ। ਬੇਰੁਖੀ ਸੇ ਨਾ ਦੇਖੀਏ ਹਮ ਕੋ, ਇਸ ਸੇ ਦਿਲ ਕੋ ਅਜ਼ਾਬ ਹੋਤਾ ਹੈ। ਸਾਜ਼ਸ਼ੇ ਚਸ਼ਮਾ-ਓ ਦਿਲ ਮੇਂ ਹੋਤੀ ਹੈਂ। ਮੁਝ ਪੈ ਨਾ-ਹੱਕ ਅਤਾਬ ਹੋਤਾ ਹੈ। ਲੁੱਤਫ ਭੀ ਉਨਕਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ, ਜੋਰ ਭੀ ਬੇ-ਹਿਸਾਬ ਹੋਤਾ ਹੇ। ਇਸ਼ਕ ਕਿਆ ਸੈ ਹੈ ਪੂਛੀਏ ਹਮ ਸੇ, ਉਮਰ ਭਰ ਕਾ ਅਜ਼ਾਬ ਹੋਤਾ ਹੈ। ਦੇਖੋ ਦੇਖੋ ਵੁਹ ਬਾਮ ਪਰ ਦੇਖੋ, ਜਲਵਾ ਗਰ ਆਫਤਾਬ ਹੋਤਾ ਹੈ। (ਬੇਨਕਾਬ=ਬੇਪਰਦਾ, ਅਜ਼ਾਬ=ਦੁੱਖ, ਚਸ਼ਮਾ-ਓ-ਦਿਲ=ਦਿਲ ਤੇ ਅੱਖਾਂ, ਜੋਰ=ਜ਼ੁਲਮ, ਆਫਤਾਬ=ਸੂਰਜ)

ਕਿਸੀ ਪਰ ਦਿਲੋ ਜਾਂ ਫਿਦਾ ਕਰ ਰਹਾ ਹੂੰ। ਮੈਂ ਫਰਜ਼ੇ ਮੁਹੱਬਤ ਅਦਾ ਕਰ ਰਹਾ ਹੂੰ। ਹਰ ਇੱਕ ਕੋ ਮਿਲਾ ਤੇਰੀ ਮੁਹੱਬਤ ਕਾ ਸਦਕਾ, ਮਗਰ ਮੈਂ ਅਭੀ ਤੱਕ ਦੁਆ ਕਰ ਰਹਾ ਹੂੰ। ਮੇਰੀ ਬੇਖੁਦੀ ਕਾ ਯੇਹ ਆਲਮ ਹੈ ਯਾਰੋ, ਮੈਂ ਖੁਦ ਬੇ ਖ਼ਬਰ ਹੂੰ ਕਿ ਕਿਆ ਕਰ ਰਹਾ ਹੂੰ। ਤਗਾਫੁਲ ਮੁਨਾਸਬ ਨਹੀਂ ਅਹਿਲੇ ਦਿਲ ਸੇ। ਇਧਰ ਦੇਖ ਮੈਂ ਇਲਤਜਾ ਕਰ ਰਹਾ ਹੂੰ। ਮੇਰੇ ਦਾਗੇ ਦਿਲ ਹੈਂ ‘ਕੰਵਲ’ ਇਤਨੇ ਰੌਸ਼ਨ, ਕਿ ਮੈਂ ਦਿਨ ਸੇ ਕਸਬੇ ਜਿਆ ਕਰ ਰਹਾ ਹੂੰ। (ਫਿਦਾ=ਕੁਰਬਾਨ, ਸਦਕਾ=ਦਾਨ, ਦੁਆ=ਅਰਦਾਸ, ਆਲਮ=ਹਾਲ, ਤਗਾਫੁਲ=ਬੇਪਰਵਾਹੀ, ਇਲਤਜਾ= ਬੇਨਤੀ, ਜਿਆ=ਰੌਸ਼ਨੀ)

ਸੁਨਾ ਐ ‘ਕੰਵਲ’ ਕੋਈ ਦਿਲਕਸ਼ ਤਰਾਨਾ, ਬੜੀ ਦੇਰ ਸੈ ਮੁੰਤਜ਼ਰ ਹੈ ਜ਼ਮਾਨਾ। ਖੁਦਾ ਹੀ ਬਚਾਏ ਦਿਲੇ ਨਾਤਵਾਂ ਕੋ, ਕਿਸੀ ਕੀ ਨਿਗਾਹੋਂ ਕਾ ਹੈ ਵੁਹ ਨਿਸ਼ਾਨਾ। ਹਕੀਕਤ ਕੋ ਝੁਟਲਾ ਰਹਾ ਹੈ ਵੁਹ ਕਾਫਿਰ, ਕਰੂੰ ਕਿਆ ਮੈਂ ਉਸ ਕੀ ਤਰਫ ਹੈ ਜ਼ਮਾਨਾ। ਸੁਨੇ ਜੋ ਕੋਈ ਤੋ ਕੰਵਲ ਹਮ ਸੁਣਾਏਂ, ਮੁਹੱਬਤ ਕੀ ਨਾਕਾਮੀਉਂ ਕਾ ਫਸਾਨਾ। (ਮੁਨਤਜ਼ਰ=ਉਡੀਕਵਾਨ, ਨਾਤਵਾਂ=ਕਮਜ਼ੋਰ, ਫਸਾਨਾ=ਕਹਾਣੀ )

ਉਨ ਕੇ ਨਕਾਬੇ-ਰੁਖ ਕੋ ਉਲਟਨੇ ਕੇ ਵਾਸਤੇ, ਕੀ ਹੈ ਨਿਗਾਹੇ ਸ਼ੌਕ ਨੇ ਮਲਾਹਤ ਕਭੀ ਕਭੀ, ਦੁਨੀਆ-ਏ ਰੰਗੋ ਬੂ ਕੀ ਸਲਾਹਤ, ਕਹੇਂ ਕਿਸੇ, ਅਫਸੁਰਦਗੀ ਮੇਂ ਪਾਈ ਵੁਹ ਰੰਗਤ ਕਭੀ ਕਭੀ। ਫਿਰ ਕਿਉਂ ਨਾ ਉਠਾਏਂ ਮੁਹੱਬਤ ਮੇਂ ਕੁਛ ਮਜ਼ੇ, ਹੋ ਜਾਏ ਜੋ ਆਪ ਕੀ ਅਨਾਇਤ ਕਭੀ ਕਭੀ। (ਮਲਾਹਤ=ਸਾਵਲਾ ਪਨ)

ਨਿਗਾਹ ਹਮ ਪਰ ਹੈ ਰੱਬੇ ਦੋ ਜਹਾਂ ਕੀ, ਹਮੇਂ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਸੂਦੋ-ਜ਼ਿਆਂ ਕੀ, ਜ਼ਮੀਂ ਕੀ ਪੂਛਤਾ ਹੂੰ ਮੈਂ ਜੋ ਉਨ ਸੇ, ਬਤਾਤੇ ਹੈਂ ਮੁਝੇ ਵੁਹ ਆਸਮਾਂ ਕੀ। ਮਿਰੇ ਸਜਦੇ ਕੇ ਦਮ ਸੇ ਹੀ ਐ ਜ਼ਾਲਮ, ਬੜੀ ਤੌਕੀਰ ਤੇਰੇ ਆਸਤਾਂ ਕੀ। ‘ਕੰਵਲ’ ਕਿਉਂ ਅਹਿਲੇ ਮਹਿਫਲ ਰੋ ਰਹੇ ਹੈਂ, ਕਹਾਂ ਪਰ ਖਤਮ ਤੂ ਨੇ ਦਾਸਤਾਂ ਕੀ। (ਰੱਬੇ ਦੋ ਜਹਾਂ=ਦੋ ਜਹਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ, ਸੂਦੋ ਜ਼ਿਆਂ=ਨਫਾ ਨੁਕਸਾਨ, ਤੌਕੀਰ=ਇੱਜ਼ਤ, ਆਸਤਾਂ=ਦਹਿਲੀਜ਼)

ਇਕ ਜ਼ਮਾਨਾ ਥਾ ਕਿ ਰਸਤਾ ਰੋਕ ਲੇਤੇ ਥੇ ਮਿਰਾ। ਫੇਰ ਕਰ ਮੁਝ ਸੇ ਨਿਗਾਹੇਂ ਅੱਬ ਗੁਜ਼ਰ ਜਾਤੇ ਹੈਂ ਲੋਗ। ਗੇਸੂ ਓ- ਲਬ ਸ਼ਿਅਰ ਓ ਨਗਮਾ, ਰੰਗਓ-ਰਾਮਸ਼, ਰਕਸ-ਓ-ਮੈ, ਫਾਂਸਨੇ ਕੇ ਆਹ ਕਿਆ ਜਾਲ ਫੈਲਾਤੇ ਹੈਂ ਲੋਗ। ਜਬ ਮੁਹੱਬਤ ਸੇ ‘ਕੰਵਲ’ਕੋਈ ਬੁਲਾਤਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹੇਂ, ਮੋਮ ਬਨ ਕਰ ਪਿਆਰ ਕੇ ਸਾਂਚੇ ਮੇਂ ਢਲ਼ ਜਾਤੇ ਹੈਂ ਲੋਗ। (ਗੇਸੂ-ਓ-ਲਬ=ਜ਼ੁਲਫਾਂ ਤੇ ਬੁੱਲ, ਸ਼ੇਅਰ-ਓ-ਨਗਮਾ= ਸ਼ਿਅਰ ਤੇ ਗੀਤ, ਰੰਗ-ਓ-ਰਾਮਸ਼=ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਰੰਗ)

ਜ਼ਿਕਰ ਛੇੜੋ ਨ ਅਹਿਦੇ ਰਫਤਾ ਕਾ, ਜ਼ਖਮ ਦਿਲ ਕਾ ਹਰਾ ਨਾ ਹੋ ਜਾਏ। ਅਹਿਲੇ ਗੁਲਸ਼ਨ ਹੋਂ ਆਸ਼ੀਆਂ ਬਰਬਾਦ, ਤੁੰਦ ਐਸੀ ਹਵਾ ਨਾ ਹੋ ਜਾਏ। ਬੇਸਬੱਬ ਤੁਮ ਨੇ ਫੇਰ ਲੀਂ ਨਜ਼ਰੇਂ, ਕੋਈ ਬੇ ਆਸਰਾ ਨਾ ਹੋ ਜਾਏ। ਚਾਰਾਗਰ ਦੇਖ ਤੇਰੀ ਗਫਲਤੋਂ ਸੇ, ਦਰਦ ਦਿਲ ਕਾ ਸਵਾ ਨਾ ਹੋ ਜਾਏ। (ਅਹਿਦੇ-ਰਫਤਾ=ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਦਾ, ਤੁੰਦ=ਤੇਜ਼, ਗਫਲਤ=ਅਨਗਹਿਲੀ)