Punjabi Kavita
Saleem Dilawari
 Punjabi Kavita
Punjabi Kavita
  

ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਸਲੀਮ ਦਿਲਾਵਰੀ

੧. ਹੋਠਾਂ ਉੱਤੇ ਚੁੱਪ ਦਾ ਪਹਿਰਾ, ਪੈਰੀਂ ਪਾ ਜ਼ੰਜੀਰ ਗਿਆ

ਹੋਠਾਂ ਉੱਤੇ ਚੁੱਪ ਦਾ ਪਹਿਰਾ, ਪੈਰੀਂ ਪਾ ਜ਼ੰਜੀਰ ਗਿਆ ।
ਸਧਰਾਂ ਦੀ ਮੁਟਿਆਰ ਦੀ ਚੁੰਨੀ, ਕਰ ਕੋਈ ਲੀਰੋ ਲੀਰ ਗਿਆ ।

ਕਿਹੜੇ ਫੁੱਲ ਦੀ ਤਾਂਘ ਨੇ ਤੈਨੂੰ, ਅਧਮੋਇਆ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਏ ?
ਵਿੱਚ ਬਹਾਰਾਂ ਬੁਲ-ਬੁਲ ! ਤੇਰਾ ਰੋਣਾ ਸੀਨਾ ਚੀਰ ਗਿਆ ।

ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਟੱਕਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਰਿਆ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਾਲੇ ਜਾਨਣ ਕੀ,
ਤਾਜ ਕੀਹਦਾ ਸੀ ? ਪੁੱਤਰ ਕੀਹਦਾ ? ਕਿਸ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਵੀਰ ਗਿਆ ?

ਸੋਚ-ਸਮਝ ਦਾ ਪਾਂਧੀ ਬਣ ਕੇ, ਕਿੰਨਾਂ-ਕੁ ਚਿਰ ਲੜਦਾ ਉਹ,
ਅੱਜ ਤੇ 'ਰਾਂਝਾ' ਅਪਣੇ ਹੱਥੀਂ 'ਸੈਦੇ' ਨੂੰ ਦੇ 'ਹੀਰ' ਗਿਆ ।

ਸੁਖ ਕੀ ?ਸੁਖ ਦੀ 'ਵਾ ਵੀ ਭੁੱਲ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਵਿਹੜੇ ਆਈ ਨਾ,
ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਖ਼ੁਆਬ ਦੀ ਕੋਈ, ਉਲਟੀ ਦੱਸ ਤਾਬੀਰ ਗਿਆ ।

ਅੱਖਾਂ ਸੁੱਕੀਆਂ ਵੇਖ ਨਾ ਸਮਝੀਂ, ਮੈਨੂੰ ਗੱਲਾਂ ਭੁੱਲੀਆਂ ਨੇ,
ਸੀਨੇ ਭਾਂਬੜ ਬਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਖਾਂ 'ਚੋਂ ਸੁੱਕ ਨੀਰ ਗਿਆ ।

ਲੋਕੀਂ ਮੈਥੋਂ ਪੁੱਛਣ ਤੇ, ਫਿਰ ਦੱਸ 'ਸਲੀਮ' ਮੈਂ ਦੱਸਾਂ ਕੀ ?
ਇੱਕੋ ਆਸ ਦਾ ਤਾਰਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਡੁੱਬ ਅਖ਼ੀਰ ਗਿਆ ।

੨. ਡੂੰਘੀਆਂ-ਡੂੰਘੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਸਨ ਤੇ, ਪਲ-ਪਲ ਜੀਅ ਘਬਰਾਂਦਾ ਸੀ

ਡੂੰਘੀਆਂ-ਡੂੰਘੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਸਨ ਤੇ, ਪਲ-ਪਲ ਜੀਅ ਘਬਰਾਂਦਾ ਸੀ ।
ਨਿੰਮ੍ਹਾ-ਨਿੰਮ੍ਹਾ ਚਾਨਣ ਸੀ ਤੇ, ਰਾਹੀ ਟੁਰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ।

ਨਾ ਕੁਈ ਸੱਜਣ, ਨਾ ਕੁਈ ਬੇਲੀ, ਨਾ ਕੁਈ ਆਇਆ ਸੁਖ ਦਾ ਸਾਹ,
ਖ਼ੌਰੇ ਅੱਜ ਬਨੇਰੇ ਉੱਤੇ, ਕਾਂ ਕਾਹਤੋਂ ਕੁਰਲਾਂਦਾ ਸੀ ?

ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਏ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ, ਉਹਨੇ ਹਾਰ ਨਾ ਮੰਨੀ ਸੀ,
ਇਹ ਵੀ ਸੁਣਿਐਂ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗੂੰ, ਉਹ ਪਿੱਛੋਂ ਪਛਤਾਂਦਾ ਸੀ ।

ਓਸੇ ਖੁੱਡੋਂ ਉਹਨੂੰ ਵੈਰੀ, ਨਾਗ-ਜ਼ਹਿਰੀ ਨੇ ਡੰਗਿਆ ਏ,
ਅਪਣਾ-ਆਪ ਬਚਾਵਣ ਲਈ ਉਹ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਆਂਹਦਾ ਸੀ ।

ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕੋਈ ਵੀ, ਚੇਤੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰੱਖੀ ਸੀ,
ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਯਾਦ ਕਰਾਂਦਾ ਸੀ ।

ਲੰਘ ਗਿਆ ਸੀ ਵੇਲਾ ਓਦੋਂ, ਜਦੋਂ 'ਸਲੀਮ' ਇਹ ਹੋਸ਼ ਆਈ,
ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਅਜ਼ਮਾਂਦਾ ਸਾਂ ਤੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਅਜ਼ਮਾਂਦਾ ਸੀ ।

੩. ਲੰਘੀਆਂ ਨੇ ਸਿਰ 'ਤੋਂ ਭਾਵੇਂ ਜ਼ੁਲਮ ਦੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ

ਲੰਘੀਆਂ ਨੇ ਸਿਰ 'ਤੋਂ ਭਾਵੇਂ ਜ਼ੁਲਮ ਦੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ।
ਸੱਚ ਆਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੈਂ ਆਦਤਾਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀਆਂ ।

ਜ਼ੁਲਮ ਨੇ ਅੱਜ ਫੇਰ ਉਹਦੇ ਜ਼ਰਫ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆ,
ਜਿਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵੇਲਿਆਂ ਗਿਣ-ਗਿਣ ਲਕੀਰਾਂ ਕੱਢੀਆਂ ।

ਆਸ ਦਾ ਸੂਰਜ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਪੁੰਘਰੇਗਾ ਕਿਸ ਘੜੀ,
ਪਾਗ਼ਲਾਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਦੇਖਾਂ ਰੋਜ਼ ਚੁੱਕ-ਚੁੱਕ ਅੱਡੀਆਂ ।

ਸੋਚ ਦੇ ਵੇਲੇ ਸੀ ਜਿਹੜੇ ਨੀਂਦਰਾਂ ਨੇ ਖੋਹ ਲਏ,
ਮਿੱਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ-ਕਰ ਚੂਰ ਹੋਈਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ।

ਮੈਂ ਵੀ ਆਂ ਮਕਰੂਜ਼, ਮੇਰਾ ਬਾਪ ਵੀ ਮਕਰੂਜ਼ ਸੀ,
ਮੇਰੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀਆਂ ।

ਵਕਤ ਦਾ 'ਈਸਾ' 'ਸਲੀਮ' ਅੱਜ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਗਿਆ,
ਸੋਚ ਨੇ ਉਸ ਵਾਸਤੇ ਥਾਂ ਥਾਂ ਸਲੀਬਾਂ ਗੱਡੀਆਂ ।

(ਜ਼ਰਫ਼=ਵਰਤਾਉ, ਮਕਰੂਜ਼=ਕਰਜਾਈ)

੪. ਔਖਾ ਸਹੀ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਮੰਨੋਂ, ਇਹ ਵੀ ਕੰਮ ਸਰਕਾਰ ਕਰੋ

ਔਖਾ ਸਹੀ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਮੰਨੋਂ, ਇਹ ਵੀ ਕੰਮ ਸਰਕਾਰ ਕਰੋ ।
ਨਿੱਕੇ-ਵੱਡੇ ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਲਈ, ਇੱਕੋ ਜਿੰਨਾਂ ਪਿਆਰ ਕਰੋ ।

ਮੈਂ ਆਂ ਵੇਲਾ, ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਈ ਰਹਿੰਦੀ ਏ,
ਹਿੰਮਤ ਹੈ ਜੇ ਤਾਂ ਫਿਰ ਆਉ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਸੰਗ-ਸਾਰ ਕਰੋ ।

ਜਿਹੜੇ ਭਾਅ ਵੀ ਲੱਭੇ ਸੱਜਣੋਂ, 'ਹੱਕ' ਮੈਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ ਏਂ,
ਐਵੇਂ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਨਾ ਢਾਉ, ਐਵੇਂ ਨਾ ਤਕਰਾਰ ਕਰੋ ।

ਅੱਜ ਮੈਂ ਨਵੀਂ ਤਸੱਲੀ ਲੈ ਕੇ, ਵਾਪਸ ਘਰ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ,
ਕਿੱਥੋਂ ਦਾ ਦਸਤੂਰ ਏ ? ਬੇੜੀ ਆਰ ਕਰੋ ਜਾਂ ਪਾਰ ਕਰੋ ।

ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਕਿਰਨਾਂ ਹਰ ਥਾਂ ਅੱਪੜ ਜਾਣਾ ਏਂ,
ਅਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਜਿੰਨੀ ਮਰਜ਼ੀ ਉੱਚੀ ਹੋਰ ਦੀਵਾਰ ਕਰੋ ।

ਪਿਆਰ-ਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਫੰਡਿਆ ਹੋਇਆ, ਤਰਲੇ ਲੈਂਦਾ ਫਿਰੇ 'ਸਲੀਮ',
ਚੋਖਾ ਨਹੀਂ ਤੇ ਦੋ ਘੜੀਆਂ ਈ, ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਇਤਬਾਰ ਕਰੋ ।

੫. ਹਾਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸੋਚਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਪਿਆ ਅਜ਼ਮਾਉਂਦਾ ਏਂ

ਹਾਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸੋਚਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਪਿਆ ਅਜ਼ਮਾਉਂਦਾ ਏਂ ।
ਜ਼ਾਲਿਮ ਖ਼ਾਤਰ ਜ਼ਾਲਿਮ ਬਣ ਜਾ, ਜੇ ਕਰ ਬਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਏਂ ।

ਇੱਕ ਦਿਨ ਤੈਨੂੰ ਡੋਬ ਦੇਣਾ ਏ, ਤੇਰੀ ਇਸ ਹਮਦਰਦੀ ਨੇ,
ਮੈਂ ਸੁਣਿਐਂ ਤੂੰ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਂਦਾ ਏਂ ।

ਅਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਦੇਖ ਲੈ ਹਰ ਇੱਕ, ਇੰਜ ਹੀ ਅੱਖੀਆਂ ਭਰਿਆ ਏ,
ਝੱਲਿਆ ਸੱਜਣਾ ! ਸੱਜਣਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ, ਕਾਹਨੂੰ ਪਿਆ ਅਜ਼ਮਾਉਂਦਾ ਏਂ ।

ਲੁੱਕਣ-ਮੀਟੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਲੁੱਕੇ, ਸੱਜਣ ਲੱਭਣਾਂ ਚਾਹੁੰਨਾਂ ਵਾਂ,
ਛੇਤੀ ਚੜ੍ਹ ਪਉ ਸੋਹਣਿਆਂ ਚੰਨਾਂ ! ਚੜ੍ਹਦਾ ਕਿਉਂ ਸ਼ਰਮਾਉਂਦਾ ਏਂ ?

ਤੇਰੀ ਆਸ ਭੜੋਲੀ ਇਸ ਲਈ ਦਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇਂਦੀ ਨਹੀਂ,
ਵੱਤਰ ਆਈ ਭੋਇੰ ਵੀ ਤੂੰ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਨਾ ਵਾਹੁੰਦਾ ਏਂ ।

ਹੋਰ ਘੜੀ ਨੂੰ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹਿਆ ਤੇ, ਨ੍ਹੇਰਾ ਉੱਡ-ਪੁਡ ਜਾਣਾ ਏਂ,
ਐਡਾ ਔਖਾ ਪੈਂਡਾ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਜਿੰਨਾਂ ਪਿਆ ਘਬਰਾਉਂਦਾ ਏਂ ।

ਯਾ 'ਸਲੀਮ' ਤੂੰ ਡਰਿਆ ਹੋਇਐਂ, ਯਾ ਤੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਮੁੱਕਿਆ ਏਂ,
ਕੋਈ ਤੇ ਗੱਲ ਹੈ ਨਾ ਜਿਹੜੀ ਮੈਥੋਂ ਯਾਰ, ਲੁਕਾਉਂਦਾ ਏਂ ।

6. ਸਦਮਾ ਉਹਦੇ ਜਾਵਣ ਦਾ ਨਾ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਉਹਦੇ ਆਉਣ ਦੀਆਂ

ਸਦਮਾ ਉਹਦੇ ਜਾਵਣ ਦਾ ਨਾ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਉਹਦੇ ਆਉਣ ਦੀਆਂ ।
ਬਾਲਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ, ਰੁੱਤਾਂ ਹੈਸਨ 'ਸਾਉਣ' ਦੀਆਂ ।

ਖੇਡੇ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਓਸੇ ਥਾਂ ਹੀ, ਖੇਡੇ ਰਲਕੇ ਸ਼ਾਮਾਂ ਤੀਕ,
ਕੀਹਨੂੰ ਹੋਸ਼ਾਂ ਹੈ ਸਨ ਓਦੋਂ, ਰੁੱਸੇ ਯਾਰ ਮਨਾਉਣ ਦੀਆਂ ।

ਬੁਰਕੀ ਖੋਹੀ, ਰੋਟੀ ਵੰਡੀ, ਜੂਠਾ ਖਾਧਾ, 'ਚਾਰਾਂ' ਨਾਲ,
ਵੱਖ ਹੋਇਆਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਬਾਕੀ, ਚੱਸਾਂ ਕੱਠੀ ਤਾਉਣ ਦੀਆਂ ।

ਠੁੱਡਾ ਲੱਗਿਆ, ਫਿਰ ਉੱਠ ਬੈਠੇ, ਚਿੱਕੜ ਲੱਗਿਆ ਪੂੰਝ ਲਿਆ,
ਕਿੰਨੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਘੜੀਆਂ ਸਨ ਉਹ, ਨੰਗੇ ਪੈਲਾਂ ਪਾਉਣ ਦੀਆਂ ।

ਲੁੱਕਣ-ਮੀਚੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰਾਤਾਂ, ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀਤ ਗਈਆਂ,
ਵੇਲਾ ਮਿਥਿਆ ਜਾਗਣ ਦਾ ਨਾ ਘੜੀਆਂ ਗਿਣੀਆਂ ਸੌਣ ਦੀਆਂ ।

ਰੀਝ ਹੰਢਾਉਣ ਲਈ ਹੱਟੀ ਤੋਂ, ਮੁੱਲ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਬੇਰਾਂ ਨੂੰ,
ਕਦੀ ਤੇ ਛੋਟਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹੈਸਨ ਝੂਟਾ ਮਾਰ ਹਿਲਾਉਣ ਦੀਆਂ ।

ਚੁੱਪ 'ਸਲੀਮ' ! ਹੁਣ ਏਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਤੇਰੀ ਸੁਣਦਾ ਏ,
ਐਵੇਂ ਕਾਹਨੂੰ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨੈਂ ਸੁੱਤੇ ਦਰਦ ਜਗਾਉਣ ਦੀਆਂ ।

 

To veiw this site you must have Unicode fonts. Contact Us

punjabi-kavita.com