Amrita Pritam
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ

Punjabi Kavita
  

ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ

ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ (੩੧ ਅਗਸਤ ੧੯੧੯ - ੩੧ ਅਕਤੂਬਰ ੨੦੦੫) ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਵਾਰਤਕਕਾਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਵਿਤਾ, ਨਾਵਲ, ਜੀਵਨੀ, ਨਿਬੰਧ ਆਦਿ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ੧੦੦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਤਮਕਥਾ ਵੀ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ੧੯੫੬ ਵਿੱਚ ਸੁਨੇਹੁੜੇ, ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ੧੯੫੮ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ, ਸਾਹਿਤ ਕਲਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲੋਂ ੧੯੭੪ ਵਿੱਚ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਸੰਮੇਲਨ ੧੯੭੮ ਵਿੱਚ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। ੧੯੮੨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਗਜ਼ ਤੇ ਕੈਨਵਸ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਤੇ ਗਿਆਨਪੀਠ ਅਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਕੂ ਫਸਾਦਾਂ, ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵੀ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤੀ।


ਸੁਨੇਹੁੜੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ

ਨੂਰ
ਵੇ ਪਰਦੇਸੀਆ
ਸੱਤ ਵਰ੍ਹੇ
ਦੋ ਘੜੀਆਂ
ਸੁਪਨੇ
ਅੱਜ
ਸਫ਼ਰ
ਕਲਪਨਾ
ਦੋ ਟੇਪੇ
ਸੰਜੋਗ-ਵਿਯੋਗ
ਪੁਰੇ ਦੀ ਵਾ
ਇਕ ਗੀਤ
ਕੱਚੀਆਂ ਗੰਢਾਂ
ਰਾਹ
ਇੱਕ ਖ਼ਤ
ਮਾਇਆ
ਹੱਕ
ਕੁਕਨੂਸ
ਚੇਤਰ
ਸੁਨੇਹੁੜੇ
ਮੈਂ ਗੀਤ ਲਿਖਦੀ ਹਾਂ

ਲੰਮੀਆਂ ਵਾਟਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ

ਅੱਜ ਆਖਾਂ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ !
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਹਾਣੀ
ਕਣਕਾਂ ਦਾ ਗੀਤ
ਮਿਲੀ ਜਾਣਾ ਹੋ !
ਨਫ਼ਰਤ
ਕੌਣ ਧੋਏਗਾ ਖ਼ੂਨ
ਜਨੂੰਨ
ਬੇ-ਨਿਆਜ਼
ਇਕ ਗੀਤ
ਦੇਵਤਾ
ਜਾਣ ਵਾਲੇ !
ਚੜ੍ਹਦੇ ਢਲਦੇ ਦਿਹੁੰ ਵੇ !
ਹਾੜ੍ਹ ਦਾ ਅਸਮਾਨ
ਦੇਰ
ਕੰਢਿਆ ਵੇ !
ਵਫ਼ਾ ਦੀ ਲਕੀਰ
ਸੰਸਕਾਰ
ਵਿਉਪਾਰ

ਕਸਤੂਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ

ਚੇਤਰ
ਚਾਨਣ ਦੀਆਂ ਛਿੱਟਾਂ
ਦਾਅਵਤ
ਸੰਗਮ
ਮੁਹੱਬਤ ਨੂੰ
ਹੋ ਚੀ ਮਿੱਨ੍ਹ
ਮੇਲ
ਘੂਕਰ
ਸਾਗਰ ਨੂੰ !
ਇਸ਼ਕ
ਤੜਪ
ਯਾਦ
ਮੁਹੱਬਤ
ਕਲਮ ਦਾ ਭੇਤ
ਵਣਜ
ਉਮਰ ਦੀ ਰਾਤ
ਗ਼ਜ਼ਲ-ਆ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਭਰ ਕੇ
ਯਾਦਾਂ
ਆਵਾਜ਼ਾਂ
ਇਕ ਰਾਤ
ਆਵਾਜ਼
ਪੌਣ
ਹਿਚਕੀ
ਰਾਤ ਮੇਰੀ ਜਾਗਦੀ

ਅਸ਼ੋਕਾ ਚੇਤੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ

ਅਸ਼ੋਕਾ ਚੇਤੀ
ਕੰਨਿਆ ਕੁਮਾਰੀ
ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ
ਮਾਨ ਸਰੋਵਰ
ਸ਼ੌਕ ਸੁਰਾਹੀ
ਚਾਤ੍ਰਿਕ
ਵਾਪਸੀ
ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਭੇਤ

ਪੱਥਰ ਗੀਟੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ

ਪੱਥਰ ਗੀਟੇ
ਲਹੂ-ਮਿੱਟੀ
ਚੱਪਾ ਚੰਨ
ਅੰਨ ਦਾਤਾ !
ਬੇਆਵਾਜ਼

ਸਰਘੀ ਵੇਲਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ

ਇਕਰਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਰਾਤ
ਸੰਸਕਾਰ
ਦੀਵਾ ਇੱਕ ਜਗਦਾ ਪਿਆ ਏ
ਮਜ਼ਬੂਰ
ਕਿੱਕਰਾ ਵੇ ਕੰਡਿਆਲਿਆ !
ਭਰਪੂਰ ਜਵਾਨੀ ਖੇਤਾਂ ਦੀ

ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਹਿਰਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ

ਮੰਗਲਾਚਰਣ
ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦਾ ਚਾ
ਹੇ ਰੱਬਾ ਮੈਨੂੰ ਏਹੋ ਜਿਹਾ ਦਿਲ ਦੇਹ
ਸ੍ਵਾਦ ਹੀ ਕੀ ?
ਸਿਦਕ
ਟਾਹਣੀ ਦਾ ਫੁੱਲ
ਤ੍ਰੇਲ ਤੁਪਕੇ

ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ

ਚਾਨਣ ਦੀ ਫੁਲਕਾਰੀ
ਵੇ ਮੈਂ ਤਿੜਕੇ ਘੜੇ ਦਾ ਪਾਣੀ
ਚੁੱਪ ਦਾ ਰੁੱਖ
ਰੱਬ ਖ਼ੈਰ ਕਰੇ ਮੇਰੇ ਵਿਹੜੇ ਦੀ
ਝੁੰਮਰ
ਮੇਰਾ ਸ਼ਹਿਰ
ਇੱਕ ਮੁਲਾਕਾਤ
ਦੋ ਤਿੱਤਲੀਆਂ
ਜਲਾਵਤਨ
ਨਿੰਮੀ ਨਿੰਮੀ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਲੋਅ
ਦਸ-ਮੇਰਾ ਕੀ ਦੋਸ਼
ਪਨਾਹ
ਦੇਖ ਕਬੀਰਾ ਰੋਇਆ
ਅੰਬਰ ਦੀ ਅੱਜ ਮੁੱਠੀ ਲਿਸ਼ਕੇ
ਕੁਆਰੀ
ਮੈਂ ਜਨਤਾ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਫੇਰ ਮਿਲਾਂਗੀ
ਪੰਜਵਾਂ ਚਿਰਾਗ
ਵੇ ਸਾਈਂ
ਆਦਿ ਰਚਨਾ
ਸਿਆਲ
ਅੱਲਾ
ਰੱਬ ਜੀ
ਇਕ ਟੋਟਾ ਧੁੱਪ ਦਾ
ਕਾਹਨੂੰ ਅੱਖੀਆਂ ਪਰਤਾਈਆਂ ਵੇ ਹੋ !
ਓ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ
ਇਮਰੋਜ਼ ਚਿਤ੍ਰਕਾਰ
ਖੁਸ਼ਬੋ
ਕੁਫ਼ਰ
ਅੱਖਰ
ਮੇਰਾ ਪਤਾ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ
ਅਰਜ਼
ਰੋਸ਼ਨੀ